/page0001.djvu

			WYD.AWNICT'NA
B I B L I OTE K I P U B L I C Z N EJ m. st. WARSZAWY
Ng 76
Programy wyk??ad??w Prywatnej Jednorocznej Koedukacyjnej Szko??y
Bibliotekarskiej Zarz??du Miejskiego w m. st. Warszawie
Ng 5
STANIS??AW JARKOWSKI
ZARYS WIEDZY O PRASIE
PROGRAM:
W S t??p.
Rola prasy w ??yciu politycznym, spo??ecznym, kulturalnym
i\ gospodarczym.
Znaczenie zbior??w. organ??w prasy w bibliotekach.
Zarys wiedzy o prasie - niezb??dna cz?????? sk??adowa wykszta????
cenia zawodowego sfer bibliotekarskich.
Cz?????? L
A. Geneza, definicja: i nazwy prasy oraz jej organ??w; ich ty??
pologia oraz statystyka w rozwoju historycznym.
1. Prasa - etap rozwoju sta??ej i regularnej obs??ugi infor??
macyjnej w rozpowszechnianiu wiadomo??ci i opinij,
o aktualnych wydarzeniach i sprawach - od czasu sto??
sowania w tej organizacji druku, jako sposobu powie??
lania informacyj i opinij.
2.. Rzut oka na rozw??j organizacji publicznej obs??ugi infor??
macyjnej przed wprowadzeniem drUKU.
3\. Etapy rozwoju publicznej obs??ugi informacyjnej po
wprowadzeniu do niej druku - w zwi??zku z dalszym
rozwojem kulturalnym, politycznym, spo??ecznym i go??
spodarczym narod??w i pa??stw oraz z rozwojem ??rodk??w
komunikacyjnych, transportowych i technicznych w dzie??
dzinie drukarstwa itp.:
l
		

/page0002.djvu

			a) w wiekach XV-XVIII;
b) w wieku XIX i w latach 1901-1914;
c) w czasie wojny ??wiatowej 1914-1918;
d) w ostatnio minionym 20-leciu (1918-1938).
4. Statystyczne uj??cie rozwoju prasy w najwa??niejszych
momentach ??ycia publicznego wiek??w XVII-XX i jej
stanu obecnego, ze specjalnym uwzgl??dnieniem prasy
polskiej,
5. Typologia wydawnictw prasowych:
a) podzia?? zasadniczy typu wydawnictw na:
1) dzienniki (gazety) i
2) inne czasopisma (ich nazwy: p????tygodnik, tygodnik, dzie??
si??tnica, dwutygodnik, p????miesi??cznik. miesi??cznik, p????tora??
miesi??cznik, dwumiesi??cznik, kwartalnik);
b) podzia?? obu typ??w wydawnictw na:
1) polityczne i
2) innej tre??ai (apolityczne)
oraz wed??ug formy prawnej ich publikowania na:
1) pa??stwowe (rz??dowe),
2) organizacji zbiorowych i
3) prywatne;
c) podzia?? wydawnictw politycznych na:
1) organy informacji i
2) organy opinii;
d) podzia?? czasopism apolitycznych na wydawnictwa:
1) tre??ci og??lniejszej i
2) tre??ci specjalnej (schematyka rzeczowa),
z zastosowaniem nadto podzia??u jednych i drugich na:
1) informacyjne,
2) instruktywne i
3) tre??ci mieszanej:
e) wydawnictwa samodzielne (g????wne) dodatkowe oraz mutacje.
B. Organizacja i technika prasy.
I. Wydawnictwo prasowe:
1. Cechy charakterystyczne dW1U zasadniczych typ??w
wydawnictw: dziennik??w i czasopism:
a) strony zewn??trznej (format, tytu??, uk??ad, obj??to????);
b) tre??ci. (informacje, opinie, zakres, ilustracje oraz og??oszenia) ;
c) formy prawnej (przedsi??biorstwo. i jego rodzaje w r??ku jed??
nej osoby, sp????ki, towarzystwa akcyjnego, koncernu).
2. Wydawca (y) oraz jego (ich) czynno??ci, cele i zada??
nia, tudzie?? stosunek do redakcji i administracji.
2
		

/page0003.djvu

			3. Redakcja i jej praca:
a), personel redakcji i podzia?? jego pracy w dzienniku: redak??
tor g????wny - naczelny, redaktorzy dzia????w, sekretarz re??
dakcji i wsp??pracownicy miejscowi stali (specjali??ci, repor??
terzy, sprawozdawcy i inni'), korektorzy, oraz zamiejscowi??
korespondenci stali i umy??lni;
b) personel redakcji czasopisma i jego praca.
4. Informacja, interwiew, reporta??, opinia (wzmianka,
notatka, art yku??) , reklama (cechy) ???
5. Ilustracja (rodzaje).
6. Drukarnia wydawnictwa prasowego.
7. Administracja wydawnictwa i jej praca.
8. Kolporta?? (prenumeraty i sprzeda?? pojedyncza) oraz
og??oszenia.
II. W sp????czynniki prasy:
1. Agencje prasowe i ich typy oraz zakres pracy:
a) agencje telegraficzne (w??a??ciwie: telefoniczne, telegraficzne
i radiowe) oraz ich obs??uga i stosunek do wydawnictw pra??
sowych (service biuletynowy, tel eskrypt ory , radiowa obs??u??
ga informacyjna i inne);
b) agencje informacyjno-artykulowe oraz biura koresponden??
cyjne;
c) agencje i biura og??oszeniowe:
d) agencje ilustracyjne i fotograficzne oraz kliszowe ma-
tryoowe;
e) typy mieszane agencyj typ??w a, b, c i d;
f) agencje kolporta??owe i ekspedycyjne;
g) agencje kontroli i dokumentacji prasy (wycinki);
h) agencje kontroli nak??ad??w wydawnictw (w Stanach Zjedn.
Ameryki P????n.) ;
i) znaczenie agencyj dla prasy.
2. Biura oraz referaty prasowe urz??d??w pa??stwowych
i komunalnych oraz instytucyj spo??ecznych, zawo??
dowych i kul turalnyah.
3. Poczta telegraf, telefon, radio, telewizja oraz kole??
je, automobile, ??egluga, lotnictwo.
4. Organizacje spo??eczno- i gospodarczo-zawodowe wy??
dawc??w prasowych i dziennikarzy oraz literat??w itp.
(zwi??zki, syndykaty, kluby, zrzeszenia itp.), a tak??
??e porozumienia prasowe dwukrajowe i organizacje
mi??dzynarodowe.
3
		

/page0004.djvu

			5. Instytucje przysposobienia zawodowego dziennikar??
skiego (szko??y dziennikarskie - w Polsce i w Ame??
ryce) oraz instytuty bada?? naukowych nad pras??
i krzewienia wiedzy o prasie w spo??ecze??stwie.
6. "Prasa prasy" (czasopisma fachowe, po??wi??cone za??
gadnieniom prasowym, gospodarczym, organizacyj??
nym itd, oraz: naukowe, po??wi??cone zagadnieniom
naukowego badania prasy).
Cz?????? II.
Prasa a nar??d i panstwo oraz spo??eQ?????stwo, iycie gospodarcze
i kulturalne.
A. Prasa - wsp????czynnikiem ??ycia kulturalnego, spo??ecznego,
politycznego i gospodarczego, jako po??rednik w wymianie
d??br duchowych i materialnych oraz rzecznik interes??w,
reprezentowanych przez odno??ne wydawnictwa (zob. w "ty??
pologii prasy"). Czytelnictwo prasy - w r????nych krajach.
B. Blaski i cienie, wzloty i upadki oraz walory i braki - do??
datnie i ujemne strony prasy.
C. Prawodawstwo prasowe i cenzura oraz j???j rodzaje i anta??
gonizm mi??dzy nimi a pras??. Po??rednia i bezpo??rednia
ingerencja Pa??stwa w dzia??alno???? prasy. (Rzut oka w prze??
sz??o???? i na stan obecny stosunk??w prasowych w r????nych
pa??stwaoh o r????nej strukturze ustrojowej).
Z a ko?? c z e n i e.
Przysz??o???? prasy.
Zale??no???? prasy od rozwoju ??rodlk??w komunikacyjnych i trans??
portowych. Stopniowa przewaga naj nowszych wynalazk??w te??
lekomunikacyjnych (radia oraz telewizji) nad dawniejszymi
(telegraf, telefon, poczta itp.) wobec coraz wi??kszych i szyb??
szych post??p??w, udoskonale?? i uproszcze?? najnowszych zdoby??
czy radiofonii i telewizji oraz ich autopopularyzacji w kierunku
stworzenia ludziom mo??no??ci bezpo??redniego jakby uczestni??
czenia w wydarzeniach bez wzgl??du na ich odleg??o????.
Dziennik radiowo-telewizyjny - dziennikiem przysz??o??ci, jako
najbardziej udoskonalona gazeta m??wiona, bo m??wi??ca i pdka??
??uj??ca wydarzenia niemal jednocze??nie z nimi, a poza tym
jakby ulepszona gazeta drukowana pod postaci?? utrwalanych
do odtworzenia w ka??dym czasie wydarze?? za pomoc?? mikro??
skopijnej ta??my filmowej i stylesu.
4
		

/page0005.djvu

			LITERATURA
obowi??zuj??ca:
1. Chelmirski]. Jej Kr??lewska Mo???? Prasa. Zwi??z??y zarys teorii prasy i dzien??
nikarstwa. Lw??w [1927]. str. 132.
2. Chm [ielowski] P. Dziennikarstwo polskie. - Wielka Encykl. Powsz. Ilustr.
T. XVIII. Warszawa 1896. str. 625--636.
3. Cz [arnowski] ]. S. Dziennikarstwo. - Wielka Encykl. Powsz. Ilustr.
T. XVIII. Warszawa 1896. str. 596--624.
4. Gors ki S. Dziennikarstwo polskie. Zarys historyczny. Warszawa 1905.
str. 134.
5. Grzegorczyk P. Dziesi??ciolecie prasy polskiej 1918-1928. Warszawa 1929.
str. 18. Odb. z monografii "Dziesi??ciolecie Polski Odrodzonej".
6. ]ouvenel R. Dziennikarstwo w 20-tu lekcjach. T??um. z franc. Jfan] O[strow??
ski] N [aumoff]. Warszawa 1927. str. 93.
7. Kosiakiewicz W. Prasa jako organ ??ycia publicznego. Warszawa 1917. str. 32.
8. Loebl E. Kultura i prasa. Spolszczone pod red. i przedmow?? S. Gorskiego.
Warszawa 1905. str. 155 + II.
9. Trepi??ski A. Dziennikarz na prowincji. Warszawa 1938. str. 47.
uzupe??niaj??ca:
10. B??kowski K. Dziennikarstwo Krakowskie do r. 1848. - "Rocznik Krakow??
skit". T. VIII, 1906. Krak??w. str. 129-188.
11. Czarnowski St. I, Literatura periodyczna i jej rozw??j. Krak??w 1892, 1895.
T. 2. str. 152; 486.
12. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 listopada 1938 r. Prawo
prasowe. Pozna?? [1938]. str. 30.
13. Dziennikarstwo polskie na ??l??sku. Zarys historyczny. Bytom 1912. str. 64.
14. Dzikowski M. Definicja "czasopisma" w bibliotekarstwie. Krak??w 1928.
str. 22. Odb. z "Przegl??du Bibliotecznego".
15. Grott O. Die Zeitung. Ein System der Zeitungskunde (Journalistik). Mann??
heim, Berlin, Leipzig 1928-1930. T. 4. [w tomie IV - .Literaturvcrzcich??
nis" od str. 343].
16. ] aeger K. Zeitungswissenschaft (J ournalistik). Dessau 1926. str. VI + 80.
17. ]arkowski S. Najstarsze pokolenie prasowe w roku 2oo-lecia prasy w Polsce.
Szkic bibliograficzno-statystyczny. Warszawa 1930. str. 16. (Biblioteka pra??
sowa polska. VI).
18. ] arkowski S. Die po???nische Presse in Vergangenheit und Gegenwart. -
"Zeitungswissenschaft" 1937. str. 505-612. Zeszyt 8-my [specjalny].
19. ]arkowski S. Prasa prasy. Notatki bibliograficzno-historyczne. Warszawa
1932. str. 63. Odb. z wydawnictwa "Przegl??d Graficzny, Wydawniczy i Pa??
pierniczy". (Biblioteka prasowa polska. VIII).
20. ]arkowsk??? S. Zbiory prasy w Polsce. Notatki i uwagi informacyjne oraz
5
		

/page0006.djvu

			dezyderaty dotycz??ce zbior??w prasy w Polsce. Warszawa 1932. str. 58. Odb.
z wydawnictwa "Przegl??d Graficzny, Wydawniczy i Papierniczy", (Biblio??
teka prasowa polska. IX).
21. Jubileusz "Czasu" [1848-1898]. Krak??w 1899. str. 405.
22. Karuiowski S. Czasopisma wielkopolskie. Cz. I. 1796-1859. Pozna?? 1909.
str. 83.
23. Ker??enceu V. Gazeta. Ee organizacija i technika. Moskva 1919. str. 158.
24. Ksi??ga [ubileuszouia Kuriera Poronnego. 1877-1902. Pod red. F. Fryzego.
Warszawa 1903. str. 320.
25. Ksi??ga pami??tkowa na dziewi????dziesi??ciolecie dziennika "Czas". 1848-1938.
Warszawa 1938. str. 211.
26. Kucharzewski f. Czasopi??miennictwo polskie wieku XIX w Kr??lestwie, na
Litwie i Rusi oraz na emigracji. Warszawa 1911. str. 121.
27. Kurier Warszawski. Ksi????ka jubileuszowa. 1821-1896. Warszawa 1896.
str. 735.
28. Lekmann E. H. Eintfiihrung in die Zeitschriftenkunde. Leipzig 1936. str. X +
253.
29. ??ydko. L. i So.bo.ci??ski L. Z dziej??w prasy pomorskiej. Powstanie i rozw??j
prasy w Polsce oraz skorowidz pism polskich na Pomorzu. Grudzi??dz 1925.
str. 100.
30. Osada S. Prasa i publicystyka polska w Ameryce. W tre??ciwym referacie
opracowa?? z okazji dwuchsetletniego jubileuszu prasy w Polsce i sze????dzie??
si??ciolecia w Ameryce. Pittsburgh 1930. str. 96 + 12 nlb.
31. Po.llard J. E. Principles of Newspaper Management. New-York 1937.
str. X + 462.
32. Polsko Agencja Telegraiiczna 1918-1928. Warszawa [1928]. str. 31.
33. Rzut oko na pi??tnastoiec??e pracy I. P. P. Ajencji Informacji Prasowej Pol??
skiej w Warszawie 1920-1935. Warszawa 1935. str. 35.
34, Starzy??ski R. Agencje informacyjne. Dzieje, stan obecny i znaczenie pra??
sowych agencyj telegraficznych. 1835-1935. Warszawa 1935. s. 60.
35. Stu??ec??e Gazety Lwo.wskiej 1811-1911. Pod red. W. Bruchnalskiego, Lw??w
1911, 1912. T. 2.
36. Szempli??ski Z. Prasa zawodowa w Polsce. Warszawa 1929. str. 21. Odb. ze
"Statystyki pracy".
37. WasGwski J. Kto mo??e by?? dziennikarzem? Warszawa 1939. str. 47.
38. Weill G. Le joumal. Origines, ??volution et r??le de la presse periodique. Pa??
ris 1934. str. XIX + 450.
39. Wilec ki A. Agencje prasowe. Warszawa 1936. str. 100.
40. Wo.lert W. Demokracja i kultura. Praca o??wiatowa zagranic??. Warszawa
1930. str. 202-223.
41. Wy??sza Szko??a Dziennikarska w Warszawie. Rzut oka na dwudziestolecie
pracy uczelni. 1917-1937. Warszawa 1937. str. 54.
6
		

/page0007.djvu

			42. Zakrzewski S. Z. Og??oszenie' prasowe. Warszawa 1938. str. 98.
43. Zaranie fotografiki dziennikarskie; w Polsce. 1910-15X.I925. Pi??tnasto??
lecie pierwszej agencji fotograficznej Mariana Fuksa. [Warszawa 1925].
str. 28.
44. Zawadzki W. Dziennikarstwo w Galicji w r. 1848. Lw??w 1878. str. 151.
45. Zieleniewski L. (Wyd.). Ustawodawstwo prasowe. Zbi??r ustaw, rozporz????
dze??, ok??lnik??w oraz orzecznictwo s??d??w. Warszawa 1933. str. 292 [oraz]
Suplement L Warszawa 1934. str. 144.
Czasopisma:
46. Cahiers de la Presse, Revue trimestrielle de l'Institut de Science de la Presse.
Paris. R. L 1938.
47. Prasa. Organ Polskiego Zwi??zku Wydawc??w Dziennik??w i Czasopism. R. I,
1930 - IX, 1938 s??. Warszawa.
48. Zeitungsuiissenschait, Monatsschrift fur internationale Zeitungsforschung
und Archiv fiir Presserecht. R. I, 1926 - XIII, 1938 s??. Berlin.
Informatory:
49. Handbuch der Weltpresse. Eine Darstellung des Zeitungswesens aller Lan-
der. Hrsg .... unter Leitung von Dr Karl Borner. Leipzig 1937. str. XIX +632.
50. Informator, prasowy. R. I, 1938/39, Warszawa.
51. Katalog prasowy PARA. R. I, 1921 - IX, 1938/39, Pozna??.
52. Spis gazet i czasopism Rzeczypospolitej Polskiej oraz poradnik reklamowy.
Biuro og??osze?? Teofil Pietraszek. R. I, 1921 - VII, 1936/37. Warszawa.
Bibliografie:
53. Bomer K. Bibliographisches Handbuch der Zeitungswissenschaft. Kritische
und systematische Einfiihrung in den Stand der deutschen Zeitungsfor??
schung. Leipzig 1929. str. VIII + 344.
54. Bomer K. Internationale Bibliographie des Zeitungswesens. Leipzig 1932.
str. XXI + 373.
55. Daszkieuiicz K. i Jarkowski S. Bibliografia wa??niejszych prac dotycz??cych
prasy polskiej. Warszawa 1922. str. VI + 19. (Biblioteka prasowa pol??
ska. III).
56. Jarkowski S. Literatura dotycz??ca prasy polskiej. (Notatki krytyczno-bi??
bliograficzne). Warszawa 1911. str. 100. Odb. z "Przegl??du Narodowego".
57. Jarkowski S. Najnowsza literatura o prasie i jej nauce w Polsce. (Notatki
bibliograficzno-krytyczne). Warszawa 1930. str. 32. (Biblioteka prasowa
polska. VII).
58. Zieli??ski S. Bibliografia czasopism polskich zagranic?? 1830-1934. Warsza??
wa 1935. str. 308 + 4 nlb. + 1 mapa.
7
		

/page0008.djvu

			Warszawa 1938. Z zasi??ku Min. Wyzna?? Religijnych i O??wiecenia Publicznego.
S K??A D G ?? O W N Y:
Poradnia Biblioteczna Zwi??zku Bibliotekarzy Polskich
Warszawa, Marsza??kowska 69 m. 5. Tel. 8.40-93.
Konto P. K. O. 21.495.
Druk. Jan-- ??wi??to??ski i S-ka. Warszawa.